ارزش افزوده در ساده‌ترین حالت، به افزایش ارزشی گفته می‌شود که در فرآیند تولید به مواد اولیه و سایر عوامل تولیدی (به جز نیروی کار) اضافه می‌شود. به بیان دیگر، فرض کنید برای تولید یک محصول نهایی، مواد اولیه‌ای با قیمت X خریداری و سپس با صرف هزینه‌هایی برای فرآوری و تبدیل آن به محصول نهایی، به قیمت Y به فروش می‌رسد. در این حالت، Y-X همان ارزش افزوده ایجاد شده در این فرآیند است. تمام افرادی که فعالیت‌های تولیدی، توزیعی و خدماتی دارند مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند. در ادامه به طور جزئی تر به بررسی این موضوع می پردازیم.

چه کسانی باید مالیات بر ارزش افزوده بدهند؟

• تقریباً تمام مشاغلی که به خرید و فروش کالا و خدمات مشغول هستند، شامل مالیات بر ارزش افزوده هستند.
  در اینجا لیستی از گروه‌های شغلی که مشمول مالیات برارزش افزوده هستند ارائه شده است:
  ✔ واردکنندگان و صادرکنندگان
  ✔ کارخانه‌ها، کارگاه‌های تولیدی و بهره‌برداران از معادن
  ✔ ارائه‌دهندگان خدمات: شامل حسابداری، حسابرسی، دفترداری، خدمات مالی، مشاوره، مدیریتی، انفورماتیک و رایانه‌ای
  ✔ هتل‌ها، متل‌ها، مهمان‌پذیرها
  ✔ بنکداران، عمده‌فروشان، فروشگاه‌های بزرگ، واسطه‌های مالی، توزیع‌کنندگان کالا و صاحبان انبارها
  ✔ نمایندگی‌های موسسات تجاری و صنعتی (داخلی و خارجی)
  ✔ نمایندگان بیمه های دولتی و خصوصی
  ✔ موسسات حمل‌ونقل موتوری و باربری (زمینی، هوایی، دریایی)
  ✔ موسسات مهندسی
  ✔ موسسات تبلیغاتی و بازاریابی
  ✔ فروشندگان طلا و جواهرات، آهن‌آلات
  ✔ صاحبان تالارهای پذیرایی، رستوران‌ها، نمایشگاه‌ها، فروشگاه‌های خودرو، بنگاه‌های معاملات املاک
  ✔ صاحبان تعمیرگاه‌های مجاز خودرو، چایخانه‌ها، دفاتر اسناد رسمی
  ✔ صاحبان مراکز ارتباطات رایانه‌ای، دفاتر خدمات ارتباطی و دفاتر خدمات دولت
  ✔ صاحبان سینماها، تماشاخانه‌ها، مکان‌های تفریحی و ورزشی
  ✔ چلوکبابی‌ها، سالن‌های غذاخوری، سفره‌خانه‌های سنتی
  ✔ اغذیه‌فروشی‌ها با مالکیت و نام تجاری
  ✔ صاحبان دفاتر خدماتی مسافرتی و جهانگردی
•  
• توجه کنید که این لیست فقط شامل گروه‌های شغلی اصلی است و ممکن است مشاغل دیگری نیز وجود داشته باشند که مشمول مالیات برارزش افزوده باشند.

چه خدماتی مشمول مالیات بر ارزش افزوده هستند؟

• طبق قانون، ارائه هرگونه خدمت که ارزش افزوده ایجاد کند، مشمول مالیات بر ارزش افزوده می‌شود.
  به عبارت دیگر، هرگاه در قبال ارائه یک خدمت، ارزشی به مواد اولیه، خدمات یا فرآیندهای قبلی اضافه شود، به آن مالیات تعلق می‌گیرد.
  برخی از نمونه‌های خدمات مشمول مالیات بر ارزش افزوده:
  💲 خدمات انفورماتیک و رایانه‌ای
  💲 انواع خدمات پژوهشی و آموزشی
  💲 خدمات مراکز ارتباطات رایانه‌ای، دفاتر خدمات ارتباطی و دفاتر خدمات دولت
  💲 خدمات بانکی و اعتباری
  💲 خدمات حسابرسی، حسابداری، دفترداری، دفتر بیمه های خصوصی، دولتی و خدمات مالی
  💲 خدمات مدیریتی و مشاوره‌ای
  💲 خدمات معاملات و تسویه اوراق بهادار و کالاها در بورس و بازارهای خارج از بورس

توجه: این لیست فقط شامل برخی از نمونه‌ها است و ممکن است خدمات دیگری نیز وجود داشته باشند که مشمول مالیات باشند.

برای اطمینان از اینکه آیا شغل یا خدمات شما مشمول مالیات برارزش افزوده می‌شود یا نه، به جای اتکا به لیست مشاغل، باید لیست کالاها و خدمات معاف از مالیات را بررسی کنید.
اگر کالای یا خدمتی که ارائه می‌کنید در این لیست وجود نداشته باشد، به این معنی است که مشمول مالیات برارزش افزوده هستید و باید نسبت به ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده و پرداخت مالیات مربوطه اقدام کنید.

لیست کالاهای معاف از مالیات بر ارزش افزوده:
محصولات کشاورزی: 
o    غلات: گندم، جو، ذرت، برنج و ...
o    حبوبات: نخود، عدس، لوبیا و ...
o    دانه‌های روغنی: کنجد، آفتابگردان، سویا و ...
o    میوه‌ها: سیب، پرتقال، انگور، هندوانه و ...
o    سبزیجات: گوجه، خیار، سیب‌زمینی، پیاز و ...
o    گیاهان دارویی
o    گل‌ها و گیاهان زینتی
محصولات دامی: 
o    گوشت قرمز: گاو، گوسفند، بز و ...
o    گوشت سفید: مرغ، بلدرچین، بوقلمون و ...
o    شیر و لبنیات
o    تخم‌مرغ
o    عسل
o    پشم و پوست
کالاهای اساسی: 
o    نان
o    برنج
o    لبنیات
o    تخم‌مرغ
o    گوشت
o    حبوبات
o    قند و شکر
o    چای

خدمات معاف از مالیات بر ارزش افزوده:
خدمات پزشکی و سلامت:
•    خدمات پزشکی و دندانپزشکی
•    خدمات بیمارستانی، درمانگاهی و مراکز بهداشتی و درمانی
•    سایر خدمات مربوط به سلامت انسان
•    خدمات آزمایشگاه‌های پزشکی و تشخیص طبی
•    مراقبت‌های پرستاری در منزل
•    خدمات مراقبت در منزل برای عقب‌ماندگان ذهنی، افراد سالمند و ناتوان، سلامت روان و اعتیاد
•    خدمات مددکاری اجتماعی
خدمات کشاورزی و دامپزشکی:
•    خدمات درمانی و پیشگیری دامی و گیاهی
•    واحدهای ماشینی کردن (مکانیزاسیون) آب کشاورزی
•    کشت بافت و تولید اندام‌های تکثیری گیاهان
خدمات فرهنگی و آموزشی:
•    نشر و توزیع کتاب، روزنامه و نشریه (به استثنای تبلیغات)
•    خدمات آموزشی، پژوهشی و ورزشی
خدمات مالی:
•    عملیات و خدمات بانکی
•    خدمات اعتباری قرض‌الحسنه
•    خدمات مالی و اعتباری اعطای تسهیلات توسط صندوق‌های حمایتی، ضمانت صادرات، سرمایه‌گذاری، بیمه‌ای و پژوهش و فناوری
•    خدمات بیمه‌های زندگی، خدمات بیمه‌های محصولات کشاورزی، خدمات بیمه اجتماعی و درمان تکمیلی
خدمات بازار سرمایه:
•    خدمات معاملات و تسویه اوراق بهادار و کالا در بورس‌ها و بازارهای خارج از بورس
خدمات حمل و نقل:
•    خدمات حمل و نقل (اعم از بار و مسافر) درون و برون شهری و بین‌المللی جاده‌ای، ریلی و دریایی
خدمات دیگر:
•    صدور و ابطال، نقل و انتقال واحدهای سرمایه‌گذاری صندوق‌های سرمایه‌گذاری
•    منحصراً سود تسهیلات اعطایی شرکت‌های واسپاری (لیزینگ)
•    خدمات انتشار و نقل و انتقال سهام، حق تقدم، سهم الشرکه و سایر اوراق بهادار
•    خدمات پژوهشی و آموزشی در زمینه‌های علمی و فناورانه
•    فعالیت اماکن ورزشی در فضاهای کارگاه‌ها و کارخانجات
•    دوره‌های آموزشی برگزار شده توسط اشخاص حقوقی و حقیقی

توجه:
•    این لیست فقط شامل برخی از گروه‌های کالایی و خدمات معاف از مالیات بر ارزش افزوده است. برای اطلاع دقیق از تمامی کالاها و خدمات معاف، پی دی اف های زیر را دانلود و مطالعه کنید.

سامانه مودیان یار یک پلتفرم واسط ارسال صورتحساب الکترونیکی مودیان مالیاتی است. این سامانه بدون واسطه به شما کمک می‌کند تا صورتحساب‌های خود را در هر زمانی که می‌خواهید به آن ارسال کنید. سپس با گرفتن استعلام از سامانه، وضعیت فاکتور‌ها و فاکتورهای برگشت از فروش ثبت شده در سامانه را مشاهده کنید.

سامانه مودیان یار با ارائه خدمات متفاوت امکان ارسال صورتحساب الکترونیکی مالیاتی برای انواع مودیان مالیاتی و اصناف مختلف را به سادگی فراهم نموده است.  برخی از خدمات این شرکت شامل: 
•    مدیریت کالا و خدمات
•    مدیریت مشتریان
•    صدور فاکتور
•    استعلام وضعیت صورتحساب ها
•    ارسال صورتحساب
•    مدیریت پرونده های مالیاتی
•    وب سرویس /  API
•    خروجی گزارشات توسط اکسل
•    بارگذاری صورتحساب توسط اکسل

در جواب این سوال که چه کسانی باید مالیات بدهند، باید گفت که مالیات بر ارزش افزوده تقریباً شامل تمامی مشاغل می‌شود که به خرید و فروش کالا و خدمات مشغول هستند. هدف از این مالیات، افزایش درآمدهای دولت و توزیع عادلانه‌تر ثروت در جامعه است. مشمولین مالیات بر ارزش افزوده موظف به ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده، ارسال اظهارنامه مالیاتی و پرداخت مالیات مربوطه در موعد مقرر هستند.
عدم پرداخت مالیات بر ارزش افزوده جریمه‌های سنگینی در پی خواهد داشت.
برای اینکه بفهمید آیا شغل شما مشمول مالیات بر ارزش افزوده می‌شود یا خیر، به لیست  PDF  بالا یا مشاغل مشمول در وب‌سایت سازمان امور مالیاتی کشور (https://www.intamedia.ir) مراجعه کنید، یا با یک کارشناس مالیاتی مشورت کنید.
اگر شغل شما مشمول مالیات بر ارزش افزوده است، در اسرع وقت نسبت به ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده اقدام کنید.
با پرداخت به موقع مالیات بر ارزش افزوده، به سهم خود در آبادانی کشور سهیم می‌شوید.

منابع:
•    https://evat.ir